MPSC Group B Postponed ? : एमपीएससी पूर्व परीक्षा २१ डिसेंबरला स्थगित होण्याची शक्यता, स्थानिक निवडणुकीच्या निकालामुळे उमेदवारांमध्ये चिंता वाढली

MPSC Group B Postponed ? : महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाने (एमपीएससी) जाहीर केलेल्या ग्रुप बी संयुक्त पूर्व परीक्षेची तारीख २१ डिसेंबर २०२५ आहे. मात्र, राज्यातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकीच्या निकालांची मोजणीही त्याच दिवशी होणार असल्याने परीक्षा स्थगित होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. बॉम्बे हायकोर्टाच्या नागपूर खंडपीठाने दिलेल्या आदेशानुसार, २ डिसेंबरला झालेल्या मतदानाची मोजणी २१ डिसेंबरला होईल, तर काही ठिकाणी २० डिसेंबरला स्थगित झालेल्या निवडणुकांची मोजणीही त्याच दिवशी. यामुळे एमपीएससी परीक्षेच्या उमेदवारांमध्ये असमंजस आणि चिंता वाढली आहे. राज्य सरकार, निवडणूक आयोग आणि एमपीएससी यांच्यातील समन्वयाच्या अभावामुळे उमेदवारांना अडचणी येण्याची भीती आहे. या लेखात एमपीएससी परीक्षेची सविस्तर माहिती, स्थगितीचे कारण, मंत्र्यांचे मत, परीक्षकांचे मत आणि संभाव्य नवीन तारीख याबाबत तपशीलवार चर्चा करणार आहोत.

एमपीएससी ग्रुप बी संयुक्त पूर्व परीक्षा : संपूर्ण माहिती आणि पार्श्वभूमी

महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (एमपीएससी) ही महाराष्ट्रातील सर्वात प्रतिष्ठित सरकारी नोकरी भरती प्रक्रिया आहे. दरवर्षी लाखो उमेदवार या परीक्षेसाठी तयारी करतात. २०२५ साली जाहीर झालेल्या एमपीएससी ग्रुप बी (नॉन-गॅझेटेड) संयुक्त पूर्व परीक्षेची अधिसूचना २९ जुलै २०२५ रोजी जारी झाली. या परीक्षेद्वारे राज्य सरकारच्या विविध विभागांमध्ये २८२ रिक्त पदांसाठी भरती होणार आहे. ही पदे महसूल, पोलिस, शिक्षण, आरोग्य आणि इतर विभागांशी संबंधित आहेत.

परीक्षेची रचना आणि अभ्यासक्रम: पूर्व परीक्षा ही बहुपरीक्षित (ऑब्जेक्टिव्ह) प्रकारची आहे, जी ४०० गुणांची असते. यात दोन पेपर असतात – सामान्य अभ्यास (२०० गुण) आणि बौद्धिक चाचणी (२०० गुण). सामान्य अभ्यासात इतिहास, भूगोल, राजकारण, अर्थशास्त्र, विज्ञान आणि पर्यावरण यांचा समावेश असतो, तर बौद्धिक चाचणीत तर्क, गणित आणि भाषा कौशल्ये तपासली जातात. ही परीक्षा मुख्य परीक्षेसाठी स्क्रीनिंग टेस्ट असते, ज्यातून १० पट उमेदवार पुढे जातात. मुख्य परीक्षा वर्णनात्मक असते, त्यानंतर मुलाखत होते.

या वर्षीची अधिसूचना जुलैमध्ये जारी झाल्यानंतर १ ऑगस्ट ते २१ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान अर्ज स्वीकारले गेले. सुमारे २ लाख उमेदवारांनी अर्ज केले असल्याचे अंदाजे आहे. सुरुवातीला पूर्व परीक्षा ९ नोव्हेंबर २०२५ रोजी घेण्याचे नियोजन होते, पण एमपीएससी राजयसेवा पूर्व परीक्षेच्या स्थगितीमुळे (जोरदार पावसामुळे २८ सप्टेंबरहून ९ नोव्हेंबरला हलवली) ग्रुप बी परीक्षा २१ डिसेंबरला हलवण्यात आली. एमपीएससीच्या अधिकृत वेबसाइटवर (mpsc.gov.in) ही तारीख जाहीर आहे, आणि उमेदवारांना एडमिट कार्ड नोव्हेंबरच्या शेवटी उपलब्ध झाले.

उमेदवारांची संख्या आणि तयारीचा कालावधी: महाराष्ट्रात एमपीएससी ही UPSC सारखीच मानीली जाते. ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांसह शहरी उमेदवारही मोठ्या प्रमाणात सहभागी होतात. २०२५ साली पावसाळ्यातील पूरपरिस्थितीमुळे राजयसेवा परीक्षा स्थगित झाल्याने उमेदवारांना अतिरिक्त तीन महिन्यांचा वेळ मिळाला. मात्र, आता २१ डिसेंबरची तारीख स्थगित होण्याची शक्यता असल्याने तयारीत व्यत्यय येईल, असे उमेदवार सांगत आहेत. पुणे, मुंबई, नागपूर, नाशिकसारख्या शहरांमध्ये कोचिंग क्लासेस चालू आहेत, पण निवडणुकीच्या वातावरणामुळे अभ्यासावर परिणाम होत आहे.

एमपीएससी परीक्षेची वार्षिक कॅलेंडर २०२५-२६ साली जाहीर झालेल्या तारखेनुसार ही परीक्षा डिसेंबरमध्ये आहे. मात्र, अप्रतिम परिस्थितीमुळे बदल होऊ शकतात, जसे की यापूर्वी झाले.

MPSC Group B Postponed ? – परीक्षा स्थगित होण्याचे कारण: स्थानिक निवडणुकीचा निकाल आणि कायदा-सुव्यवस्था

मुख्य कारण म्हणजे महाराष्ट्र राज्य निवडणूक आयोगाने (SEC) जाहीर केलेल्या स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या (नगरपरिषद आणि नगरपंचायती) निवडणुकीचा निकाल. ४ नोव्हेंबर २०२५ रोजी SEC ने २४६ नगरपरिषद आणि ४२ नगरपंचायतींसाठी निवडणुकीची अधिसूचना जारी केली. पहिल्या टप्प्यात २ डिसेंबर २०२५ रोजी २६४ संस्थांसाठी मतदान झाले. मात्र, नामांकन प्रक्रियेत अनियमितता आढळल्याने २४ संस्थांच्या निवडणुका २० डिसेंबरला स्थगित झाल्या. यानंतर बॉम्बे हायकोर्टाच्या नागपूर खंडपीठाने २ डिसेंबर रोजी महत्त्वपूर्ण आदेश दिला – सर्व निवडणुकांचा निकाल एकाच दिवशी, म्हणजे २१ डिसेंबरला जाहीर करावा. यामुळे २ डिसेंबरच्या मतदानाची मोजणीही ३ डिसेंबरऐवजी २१ डिसेंबरला होईल.

कायदा-सुव्यवस्थेचा प्रश्न: २१ डिसेंबरला सुमारे २८०+ नगरपरिषद आणि पंचायतींचा निकाल जाहीर होईल. यामुळे राज्यभरात उत्सव, मोर्चे, हिंसाचाराची शक्यता आहे. पोलिस बैलगुंडीवर तैनात राहील, ज्यामुळे परीक्षा केंद्रांवर सुरक्षा व्यवस्था कमकुवत होईल. नागपूर, अमरावती, नाशिकसारख्या जिल्ह्यांत निवडणूक ड्युटीमुळे उमेदवारांना प्रवासात अडचणी येतील. X (ट्विटर) वर उमेदवारांनी #MPSCPostpone सारखे हॅशटॅग ट्रेंड करत मागणी केली आहे. एका पोस्टमध्ये, @ganeshsing67797 याने लिहिले, “२१ डिसेंबर रोजी राज्यातील तब्बल २८०+ नगरपरिषद व पंचायतींचा निकाल आहे आणि याच दिवशी एमपीएससी पूर्व परीक्षा होत आहे. त्यामुळे सदरची परीक्षा काही काळ पुढे जावी.”

SEC च्या अधिकृत वेबसाइटनुसार (mahasec.maharashtra.gov.in), निकाल २१ डिसेंबरला होईल, आणि हायकोर्टाच्या आदेशामुळे यात बदल नाही. यामुळे एमपीएससीला परीक्षा स्थगित करण्याशिवाय पर्याय नाही, असे तज्ज्ञ सांगतात.

मंत्र्यांचे मत: ‘निवडणूक आयोगाच्या चुकीमुळे अडचणी’

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी SEC वर टीका केली. २ डिसेंबरला माध्यमांशी बोलताना ते म्हणाले, “SEC ने कायद्याची चुकीची व्याख्या केली. २६४ संस्थांच्या मतदानाची मोजणी का स्थगित करावी, फक्त २४ संस्थांसाठी? हे अयोग्य आहे. पण न्यायालयाचा आदेश मानावा लागेल.” फडणवीस म्हणाले, “निवडणूक आयोगाने आधीच नियोजन केले असताना असे घडणे चुकीचे आहे. यामुळे राजकीय कार्यकर्त्यांना आणि जनतेला निराशा आहे.”

राजस्वमंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे म्हणाले, “हायकोर्टाचा आदेश मान्य आहे, पण SEC च्या चुकीमुळे अशी परिस्थिती निर्माण झाली. कोणत्याही पक्षाला निकाल उशिरा हवा नाही. २१ डिसेंबरला मोजणीमुळे कायदा-सुव्यवस्थेचा प्रश्न उद्भवेल, आणि एमपीएससी परीक्षेला परिणाम होईल.” मंत्री जयकुमार रावल म्हणाले, “निकाल २१ डिसेंबरला स्थगित होण्यामुळे जनतेत असंतोष आहे. SEC ने पारदर्शकपणे काम केले पाहिजे.”

काँग्रेस नेते धनंजय शिंदे यांनी X वर लिहिले, “PMC परीक्षेसारख्या घोळांमुळे उमेदवारांना अन्याय होतोय. एमपीएससीसाठीही असेच होईल.” हे सर्व विधाने अधिकृत माध्यमांद्वारे उपलब्ध आहेत.

परीक्षकांचे आणि उमेदवारांचे मत: ‘अनिश्चिततेमुळे मानसिक ताण’

X वर आणि फोरम्सवर (जसे की MPSC Andolan ग्रुप) उमेदवारांनी तक्रारी केल्या. @IITians_Academy याने लिहिले, “PMC परीक्षा आणि निवडणुकीमुळे घोळ झाला, एमपीएससीसाठीही स्थगित करा.” @LoksattaLive ने बातमी शेअर करत लिहिले, “एमपीएससीची २१ डिसेंबरची परीक्षा पुढे जाणार का? अधिकारी म्हणतात, निवडणूक कार्यक्रमामुळे…”

लोकसत्ता वृत्तानुसार, एमपीएससी अधिकाऱ्यांनी सांगितले, “परीक्षा होईलच, पण परिस्थितीनुसार बदल शक्य.” उमेदवार @bjym4punecity याने सांगितले, “निवडणूक ड्युटीमुळे प्रवास अशक्य. परीक्षा पुढे ढकला.” फोरम्सवर ५००+ कमेंट्समध्ये ८०% उमेदवार स्थगितीला पाठिंबा देत आहेत. हे मत X पोस्ट्सवरून घेतले.

संभाव्य नवीन तारीख आणि उमेदवारांसाठी सल्ला

एमपीएससीने अद्याप अधिकृत घोषणा केलेली नाही, पण अनौपचारिक माहितीनुसार, परीक्षा जानेवारी २०२६ मध्ये हलवली जाऊ शकते. पूर्वीच्या स्थगितीप्रमाणे (सप्टेंबर ते नोव्हेंबर) दोन-तीन महिन्यांचा विलंब होऊ शकतो. उमेदवारांनी mpsc.gov.in वर नजर ठेवावी. तयारीसाठी, सामान्य अभ्यासावर भर द्या आणि मॉक टेस्ट द्या.

निष्कर्ष: ही परिस्थिती एमपीएससी उमेदवारांसाठी धक्कादायक आहे. SEC आणि एमपीएससी यांच्यात समन्वय असावा, अशी मागणी आहे. सरकारने लवकर निर्णय घ्यावा. अधिक माहितीसाठी एमपीएससी अधिकृत वेबसाइट पहा.